هورخبر – در روزهایی که دانشگاه‌های ایران زیر آتش دشمن قرار گرفته‌اند بعضی موضع‌گیری‌ها به‌جای تقویت بازدارندگی ناخواسته بوی تردید می‌دهند. نامه‌ای که از سوی رئیس دانشگاه تهران به نمایندگی از شماری از رؤسای دانشگاه‌ها منتشر شده اگرچه با ادبیات حرمت‌گذارانه به علم و دانشگاه نوشته شده اما در بطن خود حامل یک خطای راهبردی است: خلط جایگاه نهاد علم با میدان تصمیم‌گیری دفاعی.

دانشگاه خانه عقل و اندیشه است؛ اما تعیین زمان، نحوه و دامنه پاسخ به تجاوز در حیطه نهادهای مسئول امنیت ملی و فرماندهی دفاعی کشور است، نه در نامه‌نگاری‌های علنی و رسانه‌ای.

در واقع پرسش اصلی این نیست که آیا حرمت علم مهم است یا نه؛ روشن است که مهم است. پرسش این است که چرا همین حرمت وقتی خون دانشمندان ایرانی ریخته شد آن‌چنان که باید فریاد نشد؟ چرا وقتی دانشگاه‌های کشور آماج حمله قرار گرفتند صدای اعتراض این‌قدر دیر و محتاط بلند شد؟ و مهم‌تر از همه چگونه می‌توان از نیروهای مسلح خواست که در برابر دشمن دست روی دست بگذارند تا مبادا حرمت دانشگاه‌های منطقه آسیب ببیند؟ این منطق اگر از سر دلسوزی هم نوشته شده باشد از نظر سیاسی و امنیتی به سود بازدارندگی ملی نیست.

دشمن دقیقاً روی همین دوگانه‌سازی‌ها حساب می‌کند؛ روی این‌که میان دانشگاه و دفاع دیوار بکشیم، میان اخلاق و اقتدار شکاف بیندازیم و میان حفظ حرمت و حق پاسخ‌گویی تعارض مصنوعی بسازیم. اما تجربه ایران نشان داده است که حرمت علم نه با انفعال حفظ می‌شود و نه با موعظه‌های یک‌طرفه.حرمت دانشگاه را باید با صیانت از کشور با تقویت قدرت بازدارنده و با جلوگیری از تکرار تجاوز حفظ کرد. قرآن نیز منطق روشنی در این‌باره دارد:«فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَیْکُمْ». یعنی دفاع مشروع نه خشونت‌طلبی است و نه ماجراجویی؛ بلکه پاسخی متناسب به متجاوز است.

نادیده گرفتن این اصل نه نشانه اخلاق‌گرایی بلکه نوعی ساده‌انگاری خطرناک است که می‌تواند دشمن را به جسورترشدن تشویق کند. البته دانشگاه باید صدای عقلانیت باشد؛ اما عقلانیت به معنای دعوت به خویشتنداری یک‌جانبه در برابر دشمنی بی‌رحم نیست. عقلانیت یعنی فهم دقیق میدان، شناخت تهدید و ایستادن در کنار قدرتی که مانع تکرار جنایت می‌شود.

اگر قرار است دانشگاهی در این بزنگاه تاریخی سخن بگوید شایسته‌تر آن است که از توسعه فناوری‌های دفاعی، تقویت زیرساخت‌های بازدارنده و حمایت از اقتدار ملی سخن بگوید، نه از مهار یک‌طرفه نیروهای خودی.

افکار عمومی نیز حق دارد از امضاکنندگان چنین نامه‌ای بپرسد: اگر امروز دانشگاه هدف قرار گیرد فردا چه نهادی باید از آن دفاع کند؟ اگر قرار باشد دشمن بفهمد که می‌تواند با بمباران مراکز علمی اراده دفاعی ایران را تضعیف کند این دیگر دفاع از علم نیست؛ این دعوت ناخواسته به گستاخی بیشتر است.

در نهایت دانشگاهیان اگر می‌خواهند در قامت مرجعیت علمی و اخلاقی ظاهر شوند باید اول از همه در کنار ملت بایستند؛ در کنار خون‌های ریخته‌شده، امنیت ملی و حق مشروع کشور برای دفاع. حرمت علم با اقتدار حفظ می‌شود؛ و ایران با تعارف با متجاوز امن نمی‌ماند.

این همان حقیقتی است که امروز باید بی‌پرده و محکم گفته شود؛ حقیقتی که نه شعاری است و نه خام بلکه از دل تجربه و هزینه به دست آمده است. دانشگاه اگر می‌خواهد بزرگ بماند باید در صف عقل، عزت و بازدارندگی بایستد؛ نه در حاشیه‌ای که دشمن برایش طراحی کرده است.