كتابخوانی مظلوم است / وقتی مردم برای كتاب گريه میكنند!
دومين سمينار كتاب، كتابخواني و كتابداري امروز دوشنبه (26 آبان 93) در مجتمع آموزش عالي جهاد دانشگاهي خوزستان برگزار شد.
دكتر قدرتالله شاكرينژاد، رييس سازمان جهاد دانشگاهي خوزستان، در اين سمينار درباره ارتقاي فرهنگ مطالعه و كتابخواني اظهار كرد: وقتي بحث ارتقای فرهنگ مطالعه پيش ميآيد احساس ميشود كه حتما مشكلي در آن وجود دارد. لذا بايد ببينيم كه در بحث كتاب و كتابخواني چه مشكلي وجود دارد كه از كساني خواسته ميشود تا در اين زمينه صحبت كنند.
او با اشاره به اين مطلب كه صحبت كردن از فرهنگ مطالعه در دانشگاهها سخت است ادامه داد: اقوام و مللي كه با مطالعه مانوس هستند و كتابخواني در ميان آنها رواج دارد از فرهنگي بهتر و نسلهاي فرهيختهاي برخودار هستند.
شاكرينژاد خاطرنشان كرد ما مسلمان هستيم و كتاب ما قرآن است. وقتي بخواهيم چيزي اثبات كنيم به سراغ قرآن ميرويم. در قرآن 322 بار ماده كتابت در 37 صيغه مختلف به كار رفته است و لفظ كتاب، كتابت و مكتوبات 263 بار در قرآن استفاده شده است.
وي با بيان اين كه ما شيعه هستيم و فقه شيعه يك فقه پويا است اظهار كرد: شيعيان مرتباً با استنتاج احاديث با قرآن ميتوانند حكم دهند. پويا بودن شيعيان يكي از برتري آنها نسبت به ديگر فقهها است.
رييس مجتمع آموزش عالي جهاد دانشگاهي خوزستان با اشاره به بيانات مقام معظم رهبري درباره فرهنگ كتابخواني گفت: رهبر معظم انقلاب ميفرمايند كتابخواني بايد به يك سيره و سنت در بين مردم ما تبديل شود. مردم ما بايد كتاب بخوانند و به بچههايشان نيز ياد بدهند. همچنين ايشان در جايي ديگر فرمودهاند كه كتاب و كتابخواني بايد مثل خوردن و خوابيدن در زندگي ما نهادينه شود.
شاكرینژاد بيان كرد: امروز ديگر بحث كتابخواني فقط يك بحث لوكس نيست بلكه يك شاخص توسعه يافتگي محسوب ميشود و ميزان مطالعه يك ملت از ميزان توسعه يافتگي آن ملت حكايت ميكند.
او با اشاره به وضعيت كتابخواني در كشور يادآوری: متاسفانه هنوز در كشور ما ميزان زمان مطالعه مشخص نيست. در بعضي مقالات 2 دقيقه، در بعضي ديگر هفت دقيقه و در بعضي مقالات حتي 30 دقيقه و 76 دقيقه آمده است. اين ارقام متفاوت در زمينه سرانه مطالعه كتاب نشان از مظلوميت كتابخواني دارد چراكه نشان ميدهد در كشور ما شاخص مشخصی براي ميزان مطالعه وجود ندارد.
شاكرينژاد اظهار كرد: در پژوهشي كه توسط شوراي فرهنگي عمومي كشور انجام شده بود زمان اختصاص داده شده به مطالعه در ميان مردم را 12 دقيقه اعلام كردند كه اين 12 دقيقه شامل خواندن روزنامه، ادعيه و غيره نيز ميشود كه اگر اينها را جدا كنيم 2 دقيقه باقي ميماند.
او با اشاره به مقايسه سرانه مطالعه در ايران نسبت به ديگر كشورها خاطرنشان كرد: سرانه مطالعه در ژاپن 90 دقيقه، در انگلستان 50 دقيقه، در آمريكا 30 دقيقه و در كشور ما با مطالعه روزنامه، ادعيه، كتابهای درسي و غير به 12 دقيقه ميرسد. حال با اين مقايسه شما فكر ميكنيد وضعيت مطالعه ما خوب است يا بد؟ متاسفانه وضعيت مطالعه در كشور ما اسفناك است و اوضاع آن خوب نيست.
وي با اشاره به عوامل ارتقاي فرهنگ مطالعه گفت: يكي از عوامل موثر در ارتقاي كتاب و كتابخواني نقش خانواده است. در خانوادهاي كه والدين آن اهل مطالعه هستند اعضاي ديگر نيز به مطالعه علاقهمند ميشوند. عادت به مطالعه، ترويج فرهنگ كتابخواني، طرز تفكر و نگرش والدين درباره كتاب و كتابخواني، سطح اقتصاد و پايگاه اجتماعي در اين امر بسيار مهم و مؤثر است.
رييس سازمان جهاد دانشگاهي خوزستان با اشاره به نقش مدارس و نظام آموزشي در ارتقاي فرهنگ مطالعه گفت: پس از خانواده دشوارترين وظيفه در اشاعه كتابخواني بر عهده مدارس و نظام آموزشي است. براي بهبود فرهنگ مطالعه در مدارس توجه به نكاتي همچون غني كردن كتابخانههاي مدارس، تشويق دانشآموزان به مطالعه توسط معلمان، برگزاری جلسات نقد و بررسي در دانشگاهها، اهدای بن كارت، برگزاري مسابقات كتابخواني و غيره لازم است.
شاكرینژاد افزود: يكي ديگر از عوامل مؤثر ديگر در ارتقاي مطالعه نقش كتابداران است. كتابداران ميتوانند با روشهاي خلاقانه خود نقش مهمي را ايفا كنند و رشد فعاليتهاي كتابخانهها را افزايش دهند. همچنين فضاي كتابخانهها بسيار مهم است. بنابراين ما بايد فضاهاي خوبي را براي مطالعه ايجاد كنيم.
او با اشاره به نقش دولت و رسانههاي گروهي در ارتقاي فرهنگ مطالعه بيان كرد: دولت نقشي كليدي و پايه در هر موضوعي دارد و اگر دولت بخواهد ميتواند بودجه براي اين امر كنار بگذارد. رسانههاي گروهي مانند تلويزيون و راديو نيز نقش بسيار اساسي دارند كه اخيراً نيز فعاليتهاي بسيار خوبي را در اين زمينه انجام دادهاند.
وي معتقد است: ناشران و كتابفروشها نيز جزيي از پازل مطالعه هستند. اگر كتابها با قيمت مناسب، دسترسي آسان و افزايش تعداد تيراژ در دسترس مردم قرار گيرد ميتواند تاثير به سزايي در ارتقاي فرهنگ مطالعه داشته باشد.
رييس مجتمع آموزش عالي جهاد دانشگاهي خوزستان يادآوری كرد: دنيا رو به تغيير است و ما نيز نياز داريم كه در روشهاي مطالعه خود تغيير ايجاد كنيم. در حال حاضر كتابهاي الكترونيكي وارد بازار كتاب شده است و اين كتابها جزيي از فرهنگ مطالعه هستند. ما بايد روش مطالعه كتابهاي الكترونيكي و چگونگي استفاده از آنها را آموزش دهيم.
شاكرينژاد تاكيد كرد: بايد در بحث كتاب و كتابخواني از امكانات و فناوريهاي روز استفاده كنيم و سعي كنيم از اين طريق فرهنگ مطالعه را گسترش دهيم.
او با اشاره مضر بودن بعضي از كتابها گفت: اصلاً چيزي به نام كتاب بيزيان وجود ندارد. ما بايد قدرت تشخيص كتاب را داشته باشيم.
او تصريح كرد: شايد 95% از كتابهايي كه داريم بيزيان باشند اما كتابهايي مانند كتابهاي تبليغ وهابيت وجود دارند كه بسيار زيانبار هستند. كتابهايي وجود دارند كه ميتوانند فكر و نگرش آدمها را عوض كنند. كتابي كه ما مطالعه ميكنيم بايد به ما اميد به آينده بدهند. ما بايد كتابهايي را شناسايي كنيم كه مؤثر باشند و از كتابهايي كه ذهن را مسموم ميكنند بپرهيزيم.
همچنين در اين سمينار عبدالرضا الواري، قائم مقام مجتمع آموزش عالی جهاد دانشگاهی خوزستان، با اشاره به الفباي مطالعه گفت: ميزان مطالعه در كشور ما آن قدر كم است كه اصلا قابل گفتن نيست. اگر به نشر و تيراژ كتابها نگاهي بيندازيم متوجه اين موضوع ميشويم. در بعضي كشورها مردم براي يك كتاب تازه منتشر شده صف ميبندند و حتي گريه ميكنند اما در كشور ما اين گونه نيست.
او با اشاره به روشهاي مختلف مطالعه تاكيد كرد: ما بايد هوشمندانه مطالعه كردن كتاب را فرابگيريم. ما بايد مطالعه را به عنوان يك عادت در زندگي قرار بدهيم و آن را تقويت كنيم.
الواري با اشاره به شيوههاي صحيح مطالعه گفت: شيوه صحيح مطالعه زمان مطالعه را كاهش و يادگيري را افزايش ميدهد. ما بايد براي مطالعه برنامه منظم داشته باشيم چراكه عواملي همچون موقعيت و مكان مناسب، زمان مشخص، تجهيز محل مطالعه، انگيزه لازم براي مطالعه و غيره در شيوه مطالعه صحيح نقش دارند.