تراژدی میناب؛ تقابل تکنولوژی سنگدلانه و معصومیت بیدفاع
هورخبر – واکاوی فاجعهی مدرسه شجره طیبه میناب فراتر از توان کلمات است. صبحگاهی که پدران و مادران، جگرگوشگان خود را راهی کلاسِ درس کردند، هرگز گمان نمیبردند پارههای تنشان قربانی خودکامگی قدرتهایی شوند که زیر نقاب حقوق بشر، جهانی را به خاک و خون کشیدهاند. این فاجعه یکی از هولناکترین وقایع تاریخ معاصر است که با ابعاد سنگین حقوقی و عاطفیاش لرزه بر اندام بشریت میاندازد. تبیین این مظلومیت نیازمند آمیزهای از تخصصِ حقوقی و زبانی است که بتواند بار این رنجِ عظیم را به دوش بکشد.
بمباران این مدرسهی دخترانه را نمیتوان صرفاً یک خطای محاسباتی یا حادثهی جنگی قلمداد کرد؛ این جنایت محصول پیوند تکنولوژی سنگدلانه با توحشی است که معصومیت بیدفاع را نشانه رفت. در خون غلتیدن بیش از ۱۷۰ فرشتهی کوچک و آیندهساز، زخمی عمیق بر پیکرهی این مرز و بوم و داغی ابدی بر پیشانی مدعیان تمدن غرب است. از این رو، ضرورت دارد تا این واقعهی اسفبار را از سه منظرِ راهبردیِ نظامی، حقوقی و انسانی بازخوانی کنیم.
دیدگاه نظامی: هدفگیری آگاهانه؛ جنایت جنگی عامدانه
مطابق با روح و مفاد کنوانسیونهای بینالمللی، مراکز آموزشی در ردیف نقاط ممنوعه قرار دارند و طرفین درگیری ملزم به اجتناب مطلق از هدف قرار دادن این اماکن هستند. مدرسه دخترانه شجره طیبه میناب، نه یک مرکز فرماندهی بود و نه زاغهی مهمات؛ بلکه سازهای غیرنظامی با علائم مشخص بود که صدای حیات و آموزش از آن به گوش میرسید. با عنایت به ادعای ارتشهای متجاوز، بهویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی مبنی بر برخورداری از تسلیحات نقطهزن و اشراف اطلاعاتی لحظهای، شلیک موشکهای هدایتشونده تاماهاک به این مدرسه در ساعات آموزشی، فراتر از یک خطای تاکتیکی، حاکی از یک جنایت آگاهانه است. مهاجمان با اتکا به تصاویر ماهوارهای و پایشهای دقیق از حضور بیش از ۱۷۰ کودک در این نقطه اطمینان داشتند و عامدانه ماشه را چکاندند.
این اقدام، تمامی ادعاهای نظامی آمریکا را درباره دقت عملکرد تجهیزات و تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی زیر سوال برد. هدف قرار دادن آگاهانهی محیطی با ماهیت کاملاً انسانی، مصداق قطعی جنایت جنگی(War Crime) و نقض آشکار کنوانسیون چهارم ژنو است. تاریخ این واقعه را در کنار جنایت سال ۱۳۶۷ و سرنگونی پرواز مسافربری ۶۵۵ ایرانایر قرار میدهد؛ فاجعهای که بار دیگر نشان داد ادعاهای حقوق بشری غرب در برابر اهداف تروریستی آنها پوششی واهی بیش نیست.
دیدگاه حقوقی: تناقضِ بنیادین میان اقدام و ادعا
با تکیه بر مستندات پیشگفته، پرسشی کلیدی پیش روی وجدانهای بیدار و مجامع حقوقی جهان است: دولتی که فرماندهانی چون «لی تیت» و «جفری یورک» را در رأس هدایت تجهیزات بهاصطلاح نقطهزن خود دارد، چگونه میتواند با هدف قرار دادن مدرسهی دخترانهی شجره طیبه، همچنان مدعی صیانت از حقوق بشر باشد؟
صدور فرمان شلیک به یک محیط آموزشی با اشراف بر مختصات آن، مصداق بارز جنایت جنگی و نقض فاحش کنوانسیون چهارم ژنو است. این اقدام مرز میان تروریسم کور و تروریسم دولتی سازمانیافته را جابهجا کرده است.
جامعهی حقوقی بینالملل موظف است آمران و عاملان این جنایت آشکار را به میز محاکمه بکشاند. خون بهناحق ریختهشدهی کودکان مظلوم میناب گواهی بر این واقعیت تلخ است که در محاسبات سیاسی قدرتهای سلطهگر، جان آیندهسازان این مرز و بوم تنها یک آسیب جانبی(Collateral Damage) تلقی شده که آگاهانه و در تضاد با تمامی موازین بینالمللی، قربانی گشته است.
دیدگاه انسانی: میناب؛ سند مظلومیت هرمزگان
مردم میناب و ساحلنشینان خلیج فارس، همواره طلایهداران امنیت آبراهِ راهبردی هرمز بودهاند. جنایت هولناک مدرسه شجره طیبه بهای سنگینی بود که کودکان این مرز و بوم برای صیانت از استقلال و تمامیت ارضی کشورشان پرداختند. از منظر انسانی خونهای به ناحق ریخته شدهی این فرشتگان که مادران و آیندهسازان ایران بودند، برگی دیگر بر دفتر مقاومت تنگه هرمز افزود؛ فصلی تازه از قساوت قدرتهای مدعی حقوق بشر که در آن، مدادها در برابر موشکها ایستادند.
داغ بر دل نشسته میناب با زبان سرد و قلم بیروح بیانیههای دیپلماتیک تسکین نمییابد. ما نه میبخشیم و نه فراموش میکنیم. این واکاوی نه صرفاً برای سوگواری بلکه برای ثبت در حافظه تاریخ است؛ تا آیندگان بدانند مدعیان تمدن با رویاهای دخترکان معصوم جنوب چه کردند. این حادثه تلخ به جهانیان ثابت کرد که امنیت تنگه هرمز تنها یک بحث نظامی نیست، بلکه با امنیت جان انسانها در شهرهای ساحلی گره خورده است.
امروز مدرسه شجره طیبه فراتر از یک مکان آموزشی، یک سند محکومیت و داغی ابدی بر پیشانی کسانی است که با آگاهی کامل، ماشه را به سمت معصومیت چکاندند. هرگز منصفانه نخواهد بود اگر تاریخ، دفترچههای نیمسوخته، کیفهای رنگینِ زیر آوار، روپوشهای گلگون و سفرههای هفتسینی را که دیگر چیده نشد، به فراموشی بسپارد.
فواد خداکرمی مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز