سقوط حقیقت در مسلخ ماشین دروغپردازی ترامپ
هورخبر – در دنیای امروز که مرز میان واقعیت و مجازی از مو باریکتر شده، با پدیدهای مواجهیم که صدق و کذب را نه بر اساس فکتهای عینی بلکه بر پایه تکرار و وقاحت بازتعریف میکند. دونالد ترامپ که حالا دیگر فراتر از یک سیاستمدار به عنوان نماد جهانی سفسطه مدرن شناخته میشود بیش از آنکه یک منبع خبری باشد یک پروژهی مهندسی ذهن است. تحلیل رفتار او نشان میدهد که ما با یک لغزش زبانی یا اشتباه محاسباتی روبرو نیستیم؛ بلکه با یک ماشین تولید ابهام مواجهیم که هدفش فلج کردن قوه تشخیص مخاطب است.
پروژه فکتچکر واشنگتنپست با دقتی وسواسگونه نشان داد که او در دوره اول ریاستجمهوریاش، ۳۰ هزار و ۵۷۳ ادعای دروغ یا مطالب گمراهکننده را روانه افکار عمومی کرده است. سیر صعودی این دروغها از ۶ مورد در روز در سال ۲۰۱۷ به عدد هولناک ۳۹ مورد در روز در سال ۲۰۲۰، بیانگر یک استراتژی حسابشده است؛ دروغ بگو، بزرگ بگو و آنقدر تکرار کن تا رنگ حقیقت به خود بگیرد. این همان قاعدهی روانشناختی حقیقتنما است که در آن ذهن انسان تکرار را به مثابه اعتبار میپذیرد. در واقع ترامپ از حافظه کوتاهمدت مخاطب به عنوان سلاح استفاده میکند.
اما فاجعه اصلی زمانی رخ میدهد که این دروغهای سیستماتیک در داخل مرزهای ما به عنوان خبر مگو یا واقعیت پنهان دستبهدست میشود. تاریخ مذاکرات و تنشهای اخیر بهویژه در روزهای سخت تهاجم و فشار پر است از مینهای رسانهای که ترامپ و تیمش کاشتهاند. به یاد بیاورید زمانی را که خبر دروغین حرکت ناوهای آمریکایی به سمت خلیج فارس چنان در لایههای مختلف پیچید که حتی تیم مذاکرهکننده ما را برای لحظاتی به تردید واداشت؛ در حالی که واقعیت چیزی جز یک طرح فریب رسانهای نبود.
امروز که ایران در میانه یک نبرد سرنوشتساز و ایستادگی در برابر تجاوز است، اعتماد به روایت دشمنی که به دروغگویی افتخار میکند چیزی فراتر از سادهلوحی و در واقع بازی در زمین جنگ ترکیبی اوست. کسانی که ادعاهای بیاساس او را درباره تنها ماندن جبهه مقاومت یا ضعف قوای داخلی بر سخن مسئولان و فرماندهان میدان ترجیح میدهند دانسته یا نادانسته، سوخت موتور جنگ روانی واشنگتن را تأمین میکنند. تقوا در عصر رسانه یعنی تامل پیش از باور؛ یعنی درک این مطلب که شیطان حتی وقتی حقیقت را میگوید قصدی جز فریب ندارد، چه رسد به زمانی که رکورد سی هزار دروغ را در کارنامه خود ثبت کرده است. نهایتا اینکه نباید اجازه داد مرجعیت خبر از میدان مجاهدت به پشت میز یک قمارباز سیاسی منتقل شود.