رازهای ناگفته از نقشآفرینی محمد بنسلمان در معادلات جنگی خاورمیانه
هورخبر –در پی انتشار مجموعهای از گزارشهای افشاگرانه که بهتازگی از محافل رسانهای و منابع تحلیلی غربی به بیرون درز کرده است، ابعاد تازهای از مناسبات پیچیده و تا حد زیادی پنهان میان ریاض و واشنگتن در عرصه تحولات امنیتی خاورمیانه آشکار شده است. محتوای این اسناد حاکی از آن است که عربستان سعودی در معادلات جاری منطقه نه صرفاً بهعنوان یک شریک اقتصادی یا بازیگر حاشیهای، بلکه بهمثابه یکی از کنشگران فعال در فرآیند طراحی، هدایت و تشدید بحرانهای راهبردی ایفای نقش میکند.
بر پایه روایتهایی که برخی مقامات بلندپایه آمریکایی در گفتوگو با روزنامه نیویورکتایمز مطرح کردهاند، محمد بنسلمان ولیعهد عربستان سعودی، در زمره چهرههایی قرار دارد که بهصورت مؤثر و مستمر بر روندهای تصمیمسازی در واشنگتن درباره استمرار فشارهای نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران تأثیر میگذارد. در برخی تماسها و رایزنیها دونالد ترامپ از ولیعهد سعودی نه بهعنوان یک چهره صرفاً دیپلماتیک، بلکه بهمثابه یک طراح راهبردی در عرصه منازعات منطقهای یاد کرده است؛ شخصیتی که در هماهنگی نزدیک با ایالات متحده در تحولات میدانی خاورمیانه حضور فعال دارد. بر اساس همین ادعاها بنسلمان در مقاطع مختلف بر تداوم گزینههای نظامی تأکید کرده و حتی در چارچوب برخی سناریوهای پیشنهادی طرحهایی درباره امکان اقدام نظامی زمینی علیه خاک ایران مطرح ساخته است؛ طرحی که هدف اعلامی آن در اختیار گرفتن کنترل محدود و مدیریتشده بر تأسیسات انرژی و میادین نفتی در مناطق جنوبی ایران عنوان شده است.
آنچه این تحولات را از منظر ژئوپلیتیکی قابل توجهتر میسازد، نحوه نگاه ولیعهد جوان سعودی به این بحران است. در تحلیلهای ارائهشده از سوی منابع مذکور بنسلمان این وضعیت را نه یک تهدید صرف، بلکه فرصتی بالقوه برای بازآرایی توازن قدرت و بازتعریف نظم ژئوپلیتیک در خاورمیانه تلقی میکند. در همین چارچوب پیشنهادهایی که به کاخ سفید ارائه شده شامل سناریوهایی برای هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی انرژی ایران با هدف تضعیف بلندمدت ظرفیت اقتصادی تهران بوده است. در مقابل گزارشها حاکی از آن است که دونالد ترامپ در این گفتوگوها نگرانیهایی را نسبت به پیامدهای اقتصادی چنین اقداماتی بهویژه جهش احتمالی قیمت جهانی نفت و بازتاب آن در فضای سیاسی داخلی ایالات متحده و انتخابات پیش رو مطرح کرده است. با این حال بنسلمان تلاش کرده با ارائه ارزیابیهایی از مدیریتپذیری این شوک اقتصادی نگرانیهای طرف آمریکایی را کاهش دهد. مجموعه این تعاملات نشان میدهد که ریاض با رویکردی محاسبهگرانه در پی آن است که از بیثباتیهای مقطعی منطقه، دستاوردهای ژئوپلیتیکی بلندمدت برای خود رقم بزند.
در چنین شرایطی، انتظار میرود دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران نسبت به این ادعاها موضعی فعال و مبتنی بر اصول اتخاذ کند. یکی از گزینههای قابل طرح آن است که از طریق مجاری رسمی دیپلماتیک از مقامات سعودی خواسته شود در بازهای زمانی مشخص نسبت به این گزارشها واکنش رسمی نشان دهند و آنها را صراحتاً تکذیب کنند؛ در غیر این صورت سکوت احتمالی میتواند بهعنوان نشانهای از تأیید ضمنی تلقی شود. در صورت عدم پاسخگویی شفاف ضروری است که بهطور رسمی اعلام شود هرگونه مشارکت یا همکاری احتمالی در اقدامات خصمانه علیه ایران میتواند پیامدهای حقوقی و امنیتی مشخصی بهدنبال داشته باشد و زیرساختهای مرتبط با چنین همکاریهایی در چارچوب قواعد شناختهشده منازعات بینالمللی بهعنوان اهداف مشروع تلقی شوند.
بدیهی است که انتقال چنین پیام بازدارندهای باید از طریق کانالهای رسمی و با زبانی قاطع، دقیق و در عین حال مبتنی بر موازین حقوق بینالملل صورت گیرد تا ضمن جلوگیری از سوءبرداشتهای احتمالی، خطوط قرمز امنیتی جمهوری اسلامی ایران برای تمامی بازیگران منطقهای بهروشنی ترسیم شود و امکان بهرهبرداری از تحرکات پنهان یا بازیهای پشتپرده علیه امنیت ملی کشور به حداقل برسد.