حیات فردای خاک خوزستان در گرو حیات امروز رودخانه کارون
عضو کمیته علمی کنفرانس ملی رودخانه کارون با بیان اینکه رودخانه کارون به عنوان پرآبترین رودخانه ایران یکی از منابع مهم آبی کشور به شمار میرود، گفت: آن بخشی از رودخانـه که در منطقه کوهستانی واقع شده، از کیفیت آب مناسبی برخوردار است امـا کیفیـت آب بخـشی از آن کـه در اسـتان خوزستان واقع شده، بهعلت سازندهاي تبخیري و شورکننده و ورود فاضلاب صنایع و زهآبهاي کشاورزي از وضعیت نامطلوبی برخوردار است.
دکتر علی غلامی اظهارکرد: همچنین الحاق رودخانههاي شور واقع در این محدوده به همراه فاضلاب صنایع و زهآبهاي کـشاورزي و حوضـچههـاي پرورش ماهی که مستقیما وارد رودخانه میشوند، وضعیت نامناسبی را از نظر آلودگی کیفی آب رودخانه به وجود آورده، به طوري که افت کیفیت آب رودخانه کارون در ماههاي کمآب تابستان در سالهاي اخیر نگرانیهایی را موجـب شـده است.
وی افزود: آب از عوامل مهم زندگی انسان، گیاهان و حیوانات است و توسعه روزافزون جمعیت در برخی نقاط دنیـا منجـر بـه کمبود آب شده است. آبهاي جاري بالاخص رودخانهها از دیرباز مورد توجه و نیاز جوانع بشري بودهاند، به طـوريکه تمدنهاي بزرگ بشري همیشه در نزدیکی سرزمینهاي رودخانههاي بزرگی که قادر به تامین منابع آب مـورد نیـاز و حمایت از کشاورزي و حمل و نقل بودهاند، تشکیل شده و با از دست رفتن توان بهرهروي آنها تمدنهاي اطرافشان نیز رو به افول گذاشته است.
غلامی ادامهداد: با وجودي که آبیاري سابقه بسیار طـولانی دارد و ظهـور و افـول بـسیاري از تمدنها با آبیاري و شور شدن اراضی در ارتباط بوده اما فقط در 50 سال اخیر به کیفیت آب آبیاري بها داده شده است. حوزه آبخیز رودخانه کارون بهجز رودخانه دز با مساحتی معادل بیش از 42 هزار و 754 کیلومتر مربع یکـی از وسیعترین حوزههاي آبریز کشور است.
عضو هیات علمی گروه خاکشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز تاکیدکرد: ورود آب با کیفیت نامطلوب به خاک نگرانیهایی را برای متخصصین علوم خاک به همراه دارد. خاک يکي از منابع مهم و ارزشمند طبيعت است. بدون داشتن خاک سالم حيات و زندگي روي زمين امکانپذير نخواهد بود. 95 درصد غذاي انسان از زمين حاصل ميشود و برنامهريزي براي داشتن خاکي سالم و توليدکننده، لازمه بقاي انسان است.
وی توضیحداد: ورود مواد، ارگانيسمهاي زيستي يا انرژي به درون خاک سبب تغيير کيفيت خاک ميشود. همين مساله باعث ميشود که خاک از حالت طبيعي خود خارج شود. مصرف آب با کیفیت نامطلوب علاوه بر کاهش محصول، خصوصیات فیزیکی خاك از قبیل بافت، ساختمان، پایداری، جرم مخصوص ظاهری، تخلخل، نسبت پوکی، هدایت هیدرولیکی، نفوذپذیری و نیز خصوصیات شیمیایی خاک نظیر واکنش خاک، هدایت الکتریکی، CEC و خصوصیات تعذیهای و خصوصیات بیولوژیکی از جمله جمعیت ریزجانداران مفید خاک را تحت تاثیر قرار میدهد که پیامد آن بایرشدن اراضی، رهاشدن و بیابانی شدن زود هنگام آنهاست.
غلامی بیانکرد: خاکها به عنوان پالایندههای طبیعت محسوب میشوند و علاوه بر اینکه تأمینکننده مواد غذایی هستند، خاصیت تصفیهکنندگی نیز دارد. این خاصیت خاک در اثر خواص فیزیکی آن یعنی عمل نفوذ آب از منافذ، خواص شیمیایی آن یعنی جذب سطحی و تبخیر و خواص زیستی آن یعنی تجزیه و فساد مواد آلی حاصل میشود.
عضو کمیته علمی کنفرانس ملی رودخانه کارون با تاکید بر اینکه حیات فردای خاک خوزستان در گروه حیات امروز رودخانه کارون است، خاطرنشانکرد: هرگاه خاک در اثر فعالیتهای انسان وضعی پیدا کند که دیگر نتوان از آن بهترین نوع بهرهبرداری را به عمل آورد، میگویند که خاک آلوده شده است و آلودگی خاک یعنی شروع کاهش تدریجی کیفیت و بازدهی خاک و سرانجام غیر قابل استفاده بودن و رهاشدن این منبع عظیم حیات. بنابراین توجه ویژه به حیات کارون از بالادست تا خروجیترین نقطه و حفاظت از حوزه و زیرحوزههای آبخیز آن از ضایعه مرگ تدریجی خاک که همانا پیامد آن غیرقابل استفاده شدن خاک و تبدیل اراضی مستعد به اراضی بیابانی جلوگیری میکند.