ضعف های مدیریتی مانع اجرای اقتصاد مقاومتی

ایشان در سخنان خود تاکید کردند :” یکی از اساسیترین پایههای این اقتصاد عبارت است از اقتصاد دانشبنیان؛ اقتصادی که متّکی باشد به علم، این خیلی مهم است.” صحبتهای روز هفته گذشته مقام معظم رهبری درمورد اقتصاد مقاومتی و روند اجرای آن در حالی برای چندمین بار مورد تاکید قرار گرفته که ایشان تا پیش از این نیز در دیدارهای مختلفی از جمله دیدار با هیات دولت نیز این بحث و اجرای آن را مورد نظر قرار داده بودند.
شاه کلید خروج از رکود
مقام معظم رهبری تا پیش از این نیز در بهمن ماه سال گذشته با ابلاغ سیاستهای پیش روی اقتصاد مقاومتی؛ الگو قرار گرفتن مفاد اقتصاد مقاومتی را تاکید کرده بودند و فرمودند: با هدف تأمین رشد پویا و بهبود شاخصهای مقاومت اقتصادی و دستیابی به اهداف سند چشمانداز بیستساله، سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی با رویکردی جهادی، انعطافپذیر، فرصتساز، مولد، درونزا، پیشرو و برونگرا ابلاغ میشود. ایشان در فرمایشات خود با محور قراردادن رشد بهرهوری در اقتصاد با تقویت عوامل تولید، توانمندسازی نیروی کار، تقویتِ رقابتپذیری اقتصاد، استفاده از ظرفیت اجرای هدفمندسازی یارانهها در جهت افزایش تولید، اشتغال و بهرهوری، کاهش شدت انرژی و ارتقای شاخصهای عدالت اجتماعی؛ افزایش تولید داخلی نهادهها و کالاهای اساسی(بویژه در اقلام وارداتی)، اصلاح و تقویت همهجانبه نظام مالی کشور ، حمایت همه جانبه هدفمند از صادرات و… را مدنظر قرار دادند که موارد یاد شده تنها بخشی از الزامات اعلام شده بود.
هرچند معظم له در سخنان و رهنمودهای خود تکیه بر اقتصاد مقاومتی را شاه کلید خروج از رکود و قطع وابستگی به دنیا مطرح کرده اند اما بررسی عملکرد متولیان اقتصادی دراین خصوص این هشدار تحلیلگران اقتصادی را که متولیان عزم جدی برای اجرای این مهم ندارند را در ذهن متبادر میسازد.
مقام معظم رهبری در فرمایشات خود توجه به تولید داخل و استفاده از ظرفیتهای داخلی به خصوص در حوزههایی مانند کشاورزی که ظرفیت و پتانسیل بالایی دارند را مدنظر قرار داده و فرمودهاند: افزایش تولید داخلی نهادهها و کالاهای اساسی (بویژه در اقلام وارداتی)، و اولویت دادن به تولید محصولات و خدمات راهبردی و ایجاد تنوع در مبادی تأمین کالاهای وارداتی با هدف کاهش وابستگی به کشورهای محدود و خاص”.
ناهمخوانی حرف و عمل
اما با وجود اینکه توجه به هریک از این موارد میتواند مسیر راه را برای متولیان هموار کند اما شواهد و بررسی عملکرد متولیان اقتصادی نشان میدهد حرف دل و عمل متولیان دراین زمینه با یکدیگر همخوانی ندارد.
اگرچه متولیان اقتصادی کشور از جمله معاونین رئیس جمهور براین ادعا هستند که ظرف یک ماه آینده برنامه اقتصاد مقاومتی دولت نهایی میشود اما روندی که متولیان اقتصادی در پیش گرفتهاند با فرض نهایی شدن این برنامه تمام رشتهها را پنبه خواهد کرد.
منتقدان و تحلیلگران اقتصادی براین باورند تا زمانی که دولت سیاستها و مفاد اقتصاد مقاومتی را سرلوحه و الگوی فعالیتهای خود قرار ندهد هرگونه برنامه و طرح بیاثر است چرا که در بسیاری از موارد دیگر نیز طرح و برنامه تدوین و مصوب شده اما هیچ گاه شکل اجرا به خود ندیده است.
منتقدان وکارشناسان اقتصادی همواره از زمان ابلاغ این سیاستها از سوی معظم له این نکته را گوشزد کرده اند که تکیه بر اقتصاد مقاومتی راهکار مهمی در بهبود اوضاع اقتصادی و جلوگیری از هرگونه ضرر و زیان است و اگر امروز در شرایطی قرار داریم که کاهش قیمت نفت نگرانیهای گسترده ای را برای بودجه ایجاد کرده اگر مفاد اقتصاد مقاومتی به شکل کامل و درست اجرایی شود دیگر نیازی به نگرانی از این بعد نیست.
هرچند کارشناسان اقتصادی براین باورند که متولیان اقتصادی کشور میتوانند با درایت از این مساله به نحو مطلوب بهره بگیرند و با برنامهریزیهای درست اجرای و دقیق آن نتایج مطلوبی را کسب کنند اما نبود عزم جدی و ناهماهنگی در اجرای برنامهها عاملی شده تا این موضوع و اجرای آن با تمام مزیتهای خوبی که دارد مغفول واقع شود.
اقتصادی برای همه فصول
اگرچه برخی متولیان براین گمان هستند که اقتصاد مقاومتی و الگو قرار دادن آن تنها شرایط تحریم را در بر میگیرد اما نکته اصلی و تاکیدات مکرر مقام معظم رهبری برمساله اقتصاد مقاومتی و الگو قرار دادن آن در فعالیتها و طرحهای اقتصادی کشور این نکته را گوشزد میکند که اقتصاد مقاومتی تنها مربوط به شرایط تحریم نیست بلکه نسخهای برای شناسایی و فعال سازی ظرفیتهای درونی کشور است و این همان نکته ای است که بیش از هر چیز بار تکلیف متولیان را سنگین میکند.
کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی در واکاوی عملکرد متولیان در عدم اجرای اقتصاد مقاومتی این نکته را مطرح میکنند که تنها بخشی از مشکلات کنونی به تحریم باز میگردد و اگر بنا باشد با موضعگیریهای بیاساس مشکلات اقتصادی کنونی از جمله رکود و تورم و … رابه گردن تحریم بیندازیم نه تنها راه به جایی نبردهایم بلکه کوشیدهایم تا ضعف مدیریتی و سیاست های نادرست خود در قالب این موارد را پنهان کنیم .
این گروه با تاکید بر این موضوع که اراده کافی برای تحقق اقتصاد مقاومتی در دولت دیده نمی شود این مساله را یادآور میشوند که متولیان اقتصادی با وجود سر دادن شعارهای اقتصاد مقاومتی همچنان در تصمیمات و سیاستگذاریها برخلاف این شعارها عمل میکنند و اگر این رویه منتاقض اصلاح نشود نه تنها از شرایط کنونی خارج نمی شویم که زین پس چاره ای برای پوشاندن خلف وعدههای سرداده شده باید بیابیم.
نهایی شدن برنامه اقتصاد مقاومتی دولت تا یک ماه آینده
معاون رئیس جمهور با اشاره به تشکیل کارگروه اقتصاد مقاومتی در دولت گفت: ظرف یک ماه آینده همه اهداف، سیاستها، طرحها و پروژه های تحقق اقتصاد مقاومتی برای دستگاههای اجرایی مشخص می شود و در این میان جایگاه ویژه ای برای نظام بانکی در نظر گرفته شده است.
سلطانی فر افزود: در مباحث مربوط به اقتصاد مقاومتی، کارگروه ویژه ای تعیین شده که وزرا و معاونان رئیس جمهور در آن عضو هستند. با توجه به تأکید مقام معظم رهبری بر اجرای سریعتر اقتصاد مقاومتی به عنوان یک سند بالا دستی در برنامه پنجساله و نیز یکساله بودجه، دولت هرچه سریعتر باید بتواند راهکارهای تحقق مبانی اقتصاد مقاومتی را مشخص کند.
وی افزود: در کمتر از دو ماه اخیر، مجموعه دولت، ستاد، سازمان مدیریت و برنامه ریزی و تیم مشاوره اقتصادی، چارچوبهایی را مشخص کردند. ظرف یک ماه آینده همه اهداف، سیاستها، طرحها و پروژه های تحقق اقتصاد مقاومتی برای دستگاههای اجرایی مشخص می شود.